ليزينگ چيست ؟

Lease لغت انگلیسی و به معنی اجاره دادن یا کرایه کردن است و درعمل ویژگی اصلی آن این است که حق مالکیت مورد اجاره در دست موجر و حق استفاده از آن در اختیار مستاجر قرار دارد.

در ایران لیزینگ در چهارچوب قرارداد اجاره به شرط تملیک منعقد و به مرحله اجرا گذاشته میشود و طی آن حق استفاده از دارایی برای مدت معین به مستاجر واگذار و در پایان مدت قرارداد مالکیت مورد اجاره به مستاجرمنتقل می گردد. 

حال اين گونه معاملات معمولاً در دو موقعيت کسب و کار شکل مي گيرد . شرکت ليزينگ تخصصي که از زير  مجموعه يک شرکت توليد کننده است و وظيفه اين نوع شرکت نفوذ هر چه بيشتر کالاهاي توليدکننده خاص در بازار است . اين نوع  ليزينگ  از توان توليدکننده در فروش اعتباري محصول سود مي جويد .

  نوع ديگر شرکت هاي ليزينگ مالي يا اعتباري است که از زير مجموعه موسسات مالي  اعتباري يا بانکها شکل می گیرد و يکي از شرکت هاي تابعه آنها قلمداد مي شود . در اين حالت معمولاً توان مالي بانک يا موسسات مالي و اعتباري پشتوانه فعاليت هاي اين گونه شرکت ها خواهد بود. اين نوع از شرکت هاي ليزينگي در تمام زمينه هاي اقتصادي که داراي بازدهي مناسب باشند فعاليت مي کنند و هدف در اين نوع شرکت ها کسب بالاترين نرخ سودآوري است ، نمودار صفحه بعد گوياي اين دو حالت است :

 

 با کمی دقت در عملکرد شرکت لیزینگ و رفاه فرهنگیان می توان متوجه شد که در قالب هیچ یک از دو نمودار فوق نمی گنجد زیرا در راس هرم و یا بعبارت دیگر سهامداران شرکت نه بانک هستند و نه تولیدکننده و خریداران مورد نظر در نمودار فوق با متقاضیان لیزینگ و رفاه فرهنگیان تفاوت دارند. همانطور که از اسم شرکت بر می آید این شرکت در خدمت فرهنگیان عزیز کشور بوده و می باشد و خریداران همان سهامداران شرکت بوده و شرکت سعی در تامین خواسته های آنها داشته و دارد. لذا اگر بخواهیم نموداری برای چگونگی شکل گیری خدمات در لیزینگ و رفاه فرهنگیان ترسیم کنیم بشکل زیر خواهد بود.

 

 

 

تاریخچه صنعت لیزینگ :

ليزينگ داراي تاريخ و سابقه اي كهن و چند هزار ساله است. شايد نتوان زمان دقيق و مشخصي براي سرآغاز كاربرد عمليات اجاره در زندگي بشر يافت. ولي بر مبناي آنچه كه از متون باستاني بدست آمده است، اقوام ايلامي و سومري در حدود 2000 سال قبل از ميلاد مسيح به نوعي اجاره داري ساده زمين، گاو، آب و تجهيزات كشاورزي مي پرداخته اند. تقسيم بندي دوگانه ليزينگ به عملياتي و مالي اولين بار در دوران رم باستان صورت گرفت. در قرون وسطي اجاره داري كشتيهاي تجاري به عنوان يك رشته مهم در مبادلات اعتباري بين مردم مرسوم گرديد.

اولين شركت مدرن و مستقل صنعت ليزينگ در سال 1952 در شهرسانفرانسيسكو تاسيس شد كه تاكنون با نام شركت بين المللي ليزينگ ايالات متحده به فعاليت ادامه داده است. تاسيس اين شركت را بايد سرآغاز تشكيل موسسات مستقل ليزينگ (غير وابسته به بانكها و يا موسسات مالي) در آمريكا به حساب آورد. زيرا بانكها، طبق قانون فدرال كميسيون ارز، تا اوايل دهه 1960 از فعاليت ليزينگ به صورت موجر ممنوع بودند. به هر حال رسوخ و رونق ليزينگ در اقتصاد ايالات متحده در شروع دهه 1950 را كه با رونق اقتصادي اين كشور در سالهاي بعد از جنگ جهاني دوم مقارن گرديده بود، بايد سرآغاز تحولات همه جانبه و فراگير اين صنعت به حساب آورد. به همين ترتيب ليزينگ از اوايل دهه 1960 در سرتاسر اروپاي غربي گسترش يافت و مقارن با همين سالها به ژاپن رسيد.

 

لیزینگ در ایران :

ليزينگ در ايران، مقارن با اشاعه آن در اقتصاد كشورهاي آسيايي و آمريكايي لاتين، در اواسط دهه 1970 پديدار شد.

فرانسويان اولين پايه گذاران اين صنعت در ايران بوده اند. به اين ترتيب سال 1975 را بايد سال آغاز فعاليت ليزينگ در ايران دانست. به اين گونه كه برادران آيسه كه در قالب شركت سيتروئن به توليد محصولات آن شركت در ايران داد و ستد با فرانسويان مشغول بودند، با مشاركت موسسه سوسيه جنرال فرانسه، بانك اعتبارات ايران وقت و بعضي سرمايه داران خصوصي، اولين سنگ بناي ليزينگ را با تاسيس شركت ليزينگ ايران پايه گذاري نمودند.

دو سال بعد دومين شركت نيز باز با مشاركت فرانسويان و چند بانك داخلي، به نام شركت آريا ليزينگ كه در حال حاضر ليزينگ صنعت و معدن ناميده مي شود راه اندازي شد.

محدود شدن عمليات ليزينگ به وجود تنها دو شركت فوق و عدم امكان گسترش و رونق آن، به رغم مشروعيت يافتن در قانون عمليات بانكي بدون ربا (تحت عنوان اجاره به شرط تمليك) تا سال 1373 ادامه داشت.

 

در اين سال اولين هسته تشكيلاتي خصوصي ليزينگ كه در اواخر سال 1370 تاسيس شده بود، وارد چرخه فعاليت شد ولي هنوز هم ليزينگ طبعاً نتوانسته بود كه جايگاه واقعي خود را در بازار تشكيل سرمايه و عرضه توليد محصولات صنعتي بيابد و در برابر وجود شرايط انبساطي در اقتصاد كشور بعد از جنگ تحميلي و هدفگذاريهاي استراتژيك دولت و اركان سياستگذاريهاي اقتصادي در برنامه هاي عمراني براي تحكيم جايگاه بخش غير دولتي و كاهش نقش تصديگري دولت كه زمينه هاي لازم را براي افزايش نقش سرمايه گذاريهاي خصوصي فراهم آورد، سهم صنعت ليزينگ در اقتصاد كشور بسيار ناچيز بود.

جهش شديد و تحول محسوس ويكباره در اين مقوله، پس از 25 سال سكوت، انزوا و محدوديت از نيمه دوم سال 1379 اتفاق افتاد و شركتهاي ليزينگ يكي پس از ديگران وارد بازار شدند.

شركتهاي خودرو سازي و تعدادي از صاحبان صنايع و افراد مطلع و با تجربه از پيشگامان اين تحول بودند.

رشد كمي (ونه كيفي) ليزينگ درسالهاي 82-1380 تداوم يافت به طوري كه در پايان سال 1382 تعداد شركتها به 63 فقره و جمع سرمايه گذاري در تاسيس آنها به حدود 600 ميليارد ريال رسيد.

جالب توجه آنكه روند تاسيس اين شركتها در سال 83 نيز كماكان حفظ گرديد و تاسيس 24 شركت فقط در پنج ماهه اول سال 83 مجموع تعداد شركتهاي ليزينگ را در كشور به 87 شركت و جمع سرمايه ثبتي آنها را به حدود 650 ميليارد ريال بالغ گردانيد.

تعداد شركتهاي ليزينگ در پايان سال 95 در برخی از آمارها 500 و در برخی دیگر 300 شرکت فعال ذکر گردیـده ولی آنچـه که مهم است شركت هاي ليزينگ داراي مجوز از سوي بانك مركزي 33 شركت مي باشند.

 

نقش لیزینگ در اقتصاد کشورها :

 

نقش لیزینگ در چرخه اقتصادی کشورها و اثرات آن در ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا هر روز از روز گذشته پر رنگ تر می شود این امر موجب گردیده کشورهای پیشرفته توجه ویژه ای به لیزینگ داشته باشند و آن را بعنوان یکی از تامین کنندگان منابع برای تمامی صنایع از خرد تا کلان بشمار آورند. بر اساس مطالعات انجام شده تامین اعتبار از طریق لیزینگ در بین روشهای گوناگون اعتباری بعد از وامهای مستقیم بانکها در رده دوم قرار گرفته است.