شاید بتوان گفت مهمترین مرحله در فرایند اعطای تسهیلات مالی و اعتباری ، مرحله اعتبار سنجی متقاضی اخذ تسهیلات است ، چرا که تداوم روند جریان مثبت نقدینگی و به تبع آن سودآوری و ادامه حیات شرکت ، به وصول مطالبات بستگی دارد و وصول مطالبات ، در گرو اعتبار سنجی دقیق متقاضیان اخذ تسهیلات است . اگر چه مرحله اعتبارسنجی ، به طور مشترک هم در بانکها و موسسات مالی و اعتباری و هم در شرکتهای لیزینگ اجرا می شود ، اما سازوکار اعتبار سنجی در این دو نهاد با یکدیگر تفاوتهای اساسی دارد .

    بطور کلی در مدلهای بانکی تنها ریسک احتمال نکول مشتری ( احتمال عدم توانایی مشتری در بازپرداخت بدهی ) برآورد می شود ، درحالی که در مدل های اعتبار سنجی مربوط به صنعت لیزینگ علاوه بر ریسک نکول ، ریسک های مربوط به فروشنده کالا و ریسک فروش مجدد دارایی نیز باید مد نظر قرار گیرد .

1 - مروری بر مفهوم ، جایگاه و فرآیند عملیاتی لیزینگ

    لیزینگ ، یک ابزار تأمین مالی است که براساس آن متقاضیِ دارایی ( مستأجر ) می تواند در قالب قرارداد اجاره و در ازای پرداخت مبالغ مشخص اجاره بها به مالک دارایی ( موجر ) ، از منافع آن دارایی استفاده کند . مهمترین ویژگی قرارداد لیزینگ این است که استفاده از منافع دارایی ، از مالکیت آن جدا شده است . اهمیت لیزینگ در تأمین مالی به اندازه ای است که امروزه در کشورهای پیشرفته حدود یک سوم تأمین مالی بخش خصوصی از طریق لیزینگ انجام میشود .

2 - انواع ریسک در شرکت های لیزینگ

شرکت های لیزینگ عمدتاً با طیف وسیعی از ریسک ها مواجه اند :
2 - 1 ریسک اعتباری (Credit Risk)
2 - 2 ریسک عملیاتی (Operational Risk)
2 - 3 ریسک قانونی (Legal Risk)
2 - 4 ریسک شهرت (Reputation Risk)
2 - 5 ریسک نرخ سود (Interest rate Risk)
2 - 6 ریسک نقدینگی (liquidity Risk)
2 - 7 ریسک بازار (Market Risk)
2 - 8 ریسک نرخ ارز (Foreign Exchange Risk)
2 - 9 ریسک استراتژیک (Strategic Risk)

3 - ریسک اعتباری در صنعت لیزینگ

    ریسک اعتباری در صنعت لیزینگ ، از سه بخش تشکیل شده است :
الف - ریسک مستأجر (Laesee Risk) : این ریسک به زیان احتمالی ناشی از عدم ایفای تعهدات مستأجران در پرداخت اقساط اجاره ، مربوط است . به بیان دیگر این ریسک بیانگر احتمال نکول تعهدات مشتریان ( مستأجران ) در قبال شرکت لیزینگ است .
ب - ریسک دارایی (Asset Risk) : دارایی مورد اجاره ، وثیقه اصلی یک قرارداد اجاره است . ریسک دارایی شامل ریسک ناشی از مشکلات مربوط به بازپس گیری دارایی مورد اجاره از مستأجر ، هزینه های احتمالی مربوط به فروش دارایی مورد اجاره و عدم تطابق بین ارزش بازار دارایی و تعهدات باقیمانده مستأجر است .
ج - ریسک تأمین کننده / فروشنده (Suppliers Risk) : این ریسک ناشی از ناتوانی فروشنده دارایی مورد اجاره در تحویل به موقع دارایی یا کارکرد صحیح دارایی است . تأخیر در تحویل دارایی و همچنین عدم کارکرد صحیح دارایی مورد اجاره ، به طور مستقیم در افزایش احتمال نکول تعهدات مستأجرین نقش دارد و این احتمال را افزایش می دهد .